Resultaten 2025, 2024 en 2023

Resultaten 2025, 2024 en 2023 voor de netwerkaanpak overgewicht en obesitas.

Resultaten 2025

Resultaten 2024

Resultaten 2023

In 2025 is de bouwsteen 'versterken wijknetwerken jeugd' voldoende ontwikkeld. Zo kunnen de Wijkalliantie+ en het team gezonde wijk van Volksgezondheid dit breder oppakken.
De bouwsteen ‘kortdurende groepsaanpak’ (Fun2befit) was volop in uitvoering. We evalueerden de groepsaanpak Fun2befit. 
Bij de invoering van de centrale zorgverlener (CZV) liepen we vast. Een belangrijke oorzaak hiervan was het lage uurtarief dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NzA) hiervoor toekent. Daardoor konden we niet doorgaan met de uitvoering. 
Er ontbreekt nog een erkende groeps-kinderGLi die de zorgverzekeraar vergoedt. Toch hebben we kinderen met overgewicht en obesitas ondersteuning kunnen bieden. 

We werken stap voor stap verder samen in een complex proces. Voor CZV en KinderGli zijn we onder andere afhankelijk van landelijke partijen, zoals de NZA en het Zorginstituut.  

In 2026 gaat het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord in. Hierin staat de aanpak overgewicht voor kinderen. Zo gaan we richting een basisfunctionaliteit. Er is tijdelijke financiering tot 2030. In 2028 wordt duidelijk of dit gelukt is. 

Stapsgewijs werken in een complex proces 

• De begeleidingsgroep en Zilveren kruis volgden een training onder leiding van Common eye over samenwerken in een netwerk waar meerdere partijen verantwoordelijk zijn.
• We spraken met SterkZorg en RegioZorgNu af om de communicatie over de netwerkaanpak nog meer op elkaar af te stemmen.  

Versterken wijknetwerken jeugd 

• We maakten een stedelijke handreiking voor de wijknetwerken jeugd. Daarin staan tips en hulpmiddelen om de samenwerking tussen medisch en sociaal domein te verbeteren. Een goed lopend wijknetwerk jeugd is een voorwaarde om passende ondersteuning en zorg te bieden. De handreiking kunt u opvragen bij volksgezondheid@utrecht.nl.
• Een belangrijke randvoorwaarde voor deelname aan wijknetwerken is voldoende capaciteit van professionals.
  • Medisch domein - SterkZorg en RegieZorgnu maakten hierover afspraken.
  • Sociaal domein - We stelden als kader vast dat het gemiddeld gaat om 4 uur per maand inzet per organisatie per wijknetwerk jeugd.
• Samen met Wijkalliantie+ (gezonde wijk en jeugd) werken we aan het vervolg.
• 23 professionals volgden de e-learning ‘Praten over gewicht’. En zij volgden in de wijk de training ‘Omgaan met weerstand’. 

Fun2befit 

• 91 kinderen deden mee aan het 12-wekelijks programma Fun2befit.
• In februari begon de 2e reeks en in oktober de 3e reeks. Het werd uitgevoerd in de wijken Overvecht, Noodwest, Zuidwest, Zuid en Leidsche Rijn.  
• Voor het eerst waren er 3 leeftijdsgroepen: 4 en 5, 6 tot 9 en 9 tot 12-jarigen.
• Na de reeks gaven kinderen en ouders aan dat zij vaker water in plaats van gezoete dranken drinken, meer buiten spelen en minder schermtijd hebben.
• Het Louis Bolk Instituut evalueerde het proces. En de onderzoekers publieke gezondheid van Volksgezondheid evalueerden het effect van het programma.  
• Uit de evaluaties kwam dat de kinderen en aanwezige ouders de 3e reeks van het programma een 9 gaven! Veel kinderen voelden zich blijer na afloop en 9 kinderen zijn structureel gaan sporten.
• De verbeterpunten uit de evaluaties gaan over de werving van de kinderen, vergroten van ouderparticipatie en de kwaliteit en borging van het programma.
• Het RIVM Loket Gezond Leven gaf ook een aantal tips om uiteindelijk tot een erkenning te komen. 

Centrale zorgverlener 

• Naast een jeugdverpleegkundige mag ook een buurtteammedewerker, pedagoog of kinderleefstijlcoach de rol van CZV vervullen. Zij kunnen ook een vergoeding krijgen. Dit is landelijk vastgesteld. In Utrecht hebben we inhoudelijk de voorkeur voor een jeugdverpleegkundige.
• De randvoorwaarden om deze nieuwe rol in te voeren zijn tijdens het jaar verbeterd. Zo is er vanaf 2026 (tijdelijk) extra financiering voor implementatie en is ook een declaratiesysteem.
• De JGZ onderzoekt of ze in 2026 in 2 wijken met een pilot kunnen starten. 

Gecombineerde leefstijl interventie (GLI) 

• Er is nog geen erkende groepsinterventie die de zorgverzekeraar vergoedt.  
• Wel zijn 2 projectleiders van SterkZorg bezig geweest met de voorbereidingen voor het groepsprogramma Cool2Bfit. En we hebben geleerd wat er nodig is voor een succesvolle invoering.
• In 2025 hebben in totaal 154 kinderen met ernstig overgewicht of obesitas meegedaan aan multidisciplinaire groepsaanpakken. Het programma ‘Aan de hand van Cool2Bfit’ is hier een voorbeeld van.  
• Landelijk wordt er een erkend individueel programma ‘Your Coach Next Door’ aangeboden. Dit programma vervult de rol van centrale zorgverlener en die van een GLI. Het ontbreekt nog aan landelijke randvoorwaarden om dit in Utrecht uit te kunnen voeren. Zoals een geaccrediteerde opleiding voor kinderleefstijlcoaches. 

In 2024 hebben we vooral resultaten bereikt met de bouwstenen versterken wijknetwerken en kortdurende groepsaanpak. De verantwoordelijkheid ligt hiervoor vooral bij de gemeente. Voor de Centrale zorgverlener en Gecombineerde leefstijl Interventie ontbreekt het nog aan landelijke randvoorwaarden om tot implementatie over te kunnen gaan. Dit is zorg die vergoed wordt door de zorgverzekeraar.

We werken daarom stapsgewijs in een complex proces. Nog niet kunnen implementeren gaf ons wel de financiële ruimte om andere voorbereidingen te treffen die bijdragen aan het doel; passende zorg en ondersteuning voor kinderen met overgewicht of obesitas.

Stapsgewijs werken in een complex proces

• In maart publiceerden we het plan van aanpak van de netwerkaanpak overgewicht. In grote lijnen komt dit ook terug in het uitvoeringsprogramma Gezond Gewicht Utrechtse jeugd.
• We organiseerden een inspiratiebijeenkomst voor professionals uit het sociaal en medisch domein met 100 deelnemers.
  
  
   
• Om kinderen te stimuleren om deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten en gezondheidsverschillen te verkleinen, zetten we extra in op Doe Mee in Utrecht. Er kwamen 900 nieuwe aanbieders bij in een half jaar tijd. Dankzij de vele gratis en U-pas activiteiten was er een enorme toename van het aantal kinderen dat deelnam aan activiteiten: van 374 in januari naar 1618 in juli 2024. Het aantal deelnemers aan gratis activiteiten steeg van 192 in januari naar 979 in juli 2024.
• 200 kinderen hebben spelenderwijs onbekende groenten en fruit geproefd en via de tafelkaartjes van Sterk & Zoet geleerd wat het is.
• Zowel stedelijk als op wijkniveau ervaren samenwerkingspartners een gedeelde verantwoordelijkheid om het sociale en medische domein meer met elkaar te verbinden.
• Er zijn nieuwe onderzoekscijfers beschikbaar over het aantal kinderen met overgewicht en obesitas. In sommige wijken is dit 40% van de kinderen.

• Het RIVM heeft landelijk onderzoek gedaan naar de ‘ketenaanpak overgewicht’. Dat is onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Utrecht werkte hier ook aan mee.

  Lees meer cijfers in de Volksgezondheidsmonitor

Versterken wijknetwerken

• Tijdens de inspiratiebijeenkomst in april is er met verschillende professionals uit de stad een inventarisatie gemaakt. We benoemden voor iedere wijk een netwerk jeugd waar op tactisch niveau het gesprek over overgewicht het beste gevoerd kan worden.
• Een samenwerking met de Wijkalliantie+ is gestart. De Wijkalliantie+ is een samenwerking van organisaties uit de eerstelijn, het sociaal domein en de Jeugdgezondheidszorg (Buurtteam Jeugd en Gezin, DOCK, JoU, SportUtrecht en andere organisaties).

Kortdurende groepsaanpak (Fun2befit)

• In oktober startten de eerste vier groepen van de nieuwe methodiek Fun2befit (6-9 jarigen) in de wijken Overvecht, Zuidwest, Noordwest en Leidsche Rijn. Er deden 43 kinderen aan mee.
• De professionals uit deze wijken namen deel aan de nieuwe scholing Praten over gewicht. Tijdens deze scholing oefenen de deelnemers gesprekken om met weerstand om te gaan, te leren kijken voorbij het gedrag en te achterhalen waar de ouder/verzorger behoefte aan heeft.
• De succesvolle elementen uit eerdere groepsaanpakken (MDGA's) zijn verwerkt in de methodiek van Fun2befit.
• Voor een erkenning door het RIVM loket gezond leven doen we in 2025 een procesevaluatie en effectmeting. Het Louis Bolk Instituut ondersteunt ons bij het werken aan de eerste fase van erkenning.
• We maken in Utrecht de beweging van een groot aantal verschillende groepsaanpakken naar een meer gelijkvormig aanbod. We werken toe naar 1 kortdurende groepsaanpak voor kinderen met licht overgewicht (Fun2befit). En een langdurig programma voor kinderen met matig of sterk verhoogd gezondheidsrisico (de GLI die er nog niet is).
• Andere multidisciplinaire groepsaanpakken liepen in 2024 nog door. Omdat Fun2befit nog niet gestart was en de GLI nog ontbreekt. Hier deden 218 kinderen aan mee.

Centrale zorgverlener

• In een businesscase is beschreven wat er nodig is om de jeugdgezondheidszorg (JGZ) de rol van Centrale zorgverlener uit te laten voeren.
• De JGZ besloot dat inhoudelijk de rol van Centrale zorgverlener het beste past bij JGZ. Door het ontbreken van passende landelijke randvoorwaarden is nog niet gestart met de uitvoering van de rol.
• In het najaar werd duidelijk dat ook andere beroepsgroepen de rol van CZV kunnen vervullen. De begeleidingsgroep komt begin 2025 met een advies welke beroepsgroep na de JGZ de voorkeur heeft.

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)

• In de stad Utrecht besloten we enkele jaren terug al dat de groepsaanpak Cool 2B Fit de voorkeur heeft. In het voorjaar 2025 verwachten we landelijke duidelijkheid of deze voor erkenning (niveau 5) in aanmerking komt.
• De begeleidingsgroep adviseerde om nu al wel met de voorbereidingen van implementatie te starten omdat er nu nauwelijks passend aanbod is in de stad voor kinderen met matig overgewicht en obesitas. Bijkomend voordeel is ook dat er nu landelijk implementatiebudget is.
• We organiseerden voor betrokken professionals in de stad, zoals fysiotherapeuten en diëtisten, een voorlichtingsbijeenkomst over Cool 2B Fit.

In 2023 is de stedelijke begeleidingsgroep gestart. De begeleidingsgroep bestaat uit:

• vertegenwoordigers van gemeente Utrecht (Volksgezondheid, Maatschappelijke Ontwikkeling- Sport, Jeugdgezondheidszorg)
• eerstelijns organisaties Sterkzorg, RegiozorgNU
• een landelijke kennisexpert van Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG)

Sterkzorg, RegiozorgNU en de gemeente Utrecht tekenden een samenwerkingsovereenkomst over de netwerkaanpak overgewicht en obesitas (KnGG). Hierin staat hoe zij gezamenlijk opdrachtgever zijn. Voor de bouwstenen Versterken wijknetwerken en de Centrale zorgverlener zijn verkenningsrapportages geschreven.

De ontwikkeling van een nieuwe, kortdurende groepsaanpak is gestart. De professionals van de 5 bestaande multidisciplinaire aanpakken zoals Fitgaaf, BOKS, Gaaf, Powerkids en de oude variant van Fun2befit zijn hierbij betrokken.