Aanpak eenzaamheid

Eenzaamheid is je niet verbonden voelen. Je ervaart een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst. Eenzaamheid is complex en is vaak verbonden met andere maatschappelijke thema’s. Veel mensen die eenzaam zijn voelen zich minder gezond, hebben onvoldoende beweging, hebben minder sociale contacten en meer moeite om financieel rond te komen.

Wat helpt om eenzaamheid te verminderen

Uit onderzoek blijkt dat mensen zich minder eenzaam voelen wanneer ze zich deel voelen van de gemeenschap en mee kunnen doen. Een klein gebaar kan al een verschil maken. Een praatje met de buurman, een spontane ontmoeting voor de supermarkt of (digitale) gesprekjes met club- of studiegenoten. Zulke contacten blijken al belangrijk om eenzaamheid tegen te gaan.

De aanpak

Iedereen is uniek en vraagt om een andere aanpak, een andere ‘route’ uit eenzaamheid. Het is maatwerk. Deze routes kunnen per persoon verschillen: soms is iets simpels voldoende om iemand op weg te helpen, soms is er meer nodig. Voor de routes uit eenzaamheid hebben we per thema afspraken tussen partijen gemaakt om de daarbij passende acties vorm te geven. Hieronder leest u welke acties er zijn en wie hierin samenwerken.

Iemand vereenzaamt, maar wat zijn precies de signalen daarvan? Waar moet u op letten als buurman, supermarktmedewerker, kapper of notaris. En aan wie kunt u die signalen doorgeven om ondersteuning op gang te brengen? Met lokale ondernemers, vrijwilligers en zorgprofessionals ontwikkelen we trainingen en tools waarmee eenzaamheid beter is te signaleren.

Samenwerking: workshop signaleren eenzaamheid

De workshop signaleren eenzaamheid krijgen ondernemers en medewerkers van bedrijven aangeboden.

Zowel professionals als vrijwilligers ontmoeten eenzame mensen: buurtteammedewerkers, sociaal makelaars, wijkverpleegkundigen, huishoudelijke hulp, klantmanagers (Werkgeversservicepunt gemeente Utrecht), vrijwilligers van de informele zorg en actieve bewoners van Samen in de stad. Niet alle professionals zijn hierin geschoold, bijvoorbeeld de klantmanagers van het gemeentelijk Werkgeversservicepunt die Utrechters spreken met een bijstandsuitkering en een verhoogd risico op vereenzamen. We gaan na of de klantmanagers niet alleen armoede en schulden bespreekbaar kunnen maken bij hun klanten, maar ook eenzaamheid. Utrecht is een echte vrijwilligersstad: liefst 40% van de Utrechters is actief. Vrijwilligers zijn van onschatbare waarde bij het tegengaan van eenzaamheid. Zo kunnen ze als maatje een rol spelen voor iemand die vereenzaamd is maar iemand die vereenzaamd is kan zelf ook weer verbinding ervaren door actief te worden als vrijwilliger. Het NIZU (Netwerk Informele Zorg Utrecht) heeft de krachten gebundeld voor het maken van een gezamenlijk plan van aanpak. Ook wordt er gewerkt aan hoogwaardige scholing in samenwerking met de Vrijwilligerscentrale Utrecht. De LSA (Landelijk Samenwerkingsplatform Actieve bewoners) verspreidt via het project ‘Betrokken Buurten’ kennis onder bewonersinitiatieven. Die kennis gaan wij ook gebruiken.

Samenwerking: met het NIZU sta je er niet alleen voor!

In december 2018 presenteerde het NIZU (Netwerk Informele Zorg Utrecht) een plan van aanpak voor het tegengaan van eenzaamheid. In dit plan staan 22 acties aan de hand van de thema’s communicatie, werving, deskundigheidsbevordering en samenwerking.

Op welke plekken in de buurt komt iedereen? Waar ontmoeten mensen elkaar? Welke organisaties of ondernemers kunnen op een simpele manier bijdragen aan de leefbaarheid van hun buurt? Zulke vragen kunnen verrassende verbindingen opleveren. Denk bijvoorbeeld aan een bezorgdienst die een jongere met een beperking naar de sportvereniging brengt. Aan een supermarkt die (feestelijke) activiteiten tussen de schappen organiseert of een tafel neerzet voor een gesprek met het buurtteam. Aan de NS & ProRail die gratis koffie uitdeelt op het station voor zomaar een gesprek.

Samenwerking: koffie uitdelen met NS en ProRail

De gemeente gaat afspraken maken met NS en ProRail over het gratis uitdelen van koffie op een aantal Utrechtse stations om reizigers met elkaar in gesprek te brengen.

De methode ‘Welzijn op Recept’ breiden we uit naar de hele stad. Mensen met psychosociale klachten krijgen een verwijzing naar een sociaal makelaar of beweegmakelaar, ongeveer de helft van hen is eenzaam. De makelaars zoeken contact en achterhalen samen met de bewoner (opnieuw) wat hem of haar gelukkig maakt. ‘Welzijn op recept’ startte in 2017 in Overvecht vanuit het Utrechts Fonds Achterstandswijken (UFA). Op 1 januari 2018 kwam Noordwest erbij en in 2019 Hoograven en Kanaleneiland. Ook ‘Kunst op Recept’ zal onderdeel worden van de doorverwijs mogelijkheden van Utrechtse huisartsen. ‘Kunstkoppelaars’ wordt een specifieke interventie binnen de menukaart van mogelijkheden op het gebied van kunst en cultuur.

Samenwerking: Samenwerking gezonde wijkalliantie Leidsche Rijn

Een aantal partijen werkt samen om na te gaan hoe in Leidsche Rijn gewerkt kan worden aan het verbeteren van de gezondheid en het tegengaan van eenzaamheid.

Deelnemers moeten zich thuis voelen bij de activiteit van hun keuze. Dat vraagt om begrip, acceptatie en respect. Soms kunnen mensen niet direct deelnemen aan een activiteit, omdat ze sociale vaardigheden zijn verleerd of zich die nooit hebben eigen gemaakt. Voor deze groep zijn er cursussen als ‘Zin in vriendschap’, ‘Vrienden maken kan je leren’ of ‘Praatje maken’. Het buurtteam maakt die cursussen onderdeel van het groepsaanbod en evalueert de huidige cursussen ‘Sociale vaardigheden’. We gaan bij het ‘Netwerk tegen eenzaamheid’ na of er (meer) behoefte is aan dit soort cursussen. Met het Utrechtse netwerk tegen eenzaamheid houden we de vinger aan de pols wat betreft een passend aanbod is. Soms hebben mensen een maatje nodig die hen begeleidt naar passend aanbod. Daarvoor subsidiëren we bijvoorbeeld beweegmaatjes van Sport Utrecht of een ervaringsdeskundige vanuit de GGZ.

Samenwerking: Burendag in Utrecht 

In samenwerking met bewoners krijgen op Burendag 4 of 5 Utrechtse buurten of straten in 2019 extra aandacht.

Voor mensen die zich eenzaam voelen zijn er in Utrecht veel activiteiten en veel mogelijkheden voor ondersteuning. Uit een stadsgesprek over eenzaamheid (eind 2017) bleek dat deze informatie bewoners onvoldoende bereikt. Meer en ook anders informeren is dus belangrijk. Dit doen bijvoorbeeld de wijkinformatiepunten waar bewoners medebewoners in hun buurt informeren over zorg en welzijn: dichtbij en eenvoudig, een soort VVV van en voor de wijk. Deze wijkinformatiepunten kunnen vanaf 2019 subsidie aanvragen via een nieuwe regeling. U Centraal zorgt als stedelijke organisatie voor de informatie over zorg en welzijn voor de hele stad. De wijkinformatiepunten en U Centraal stemmen de informatie op elkaar af.

Samenwerking: informatie delen tussen professionals Overvecht

In Overvecht gaan we 9 laagdrempelige ontmoetingsplekken meer met elkaar verbinden.

Wie minder mobiel is, gaat moeilijker naar ondersteuningsactiviteiten met als gevolg een grotere kans op vereenzamen. De gemeente en de provincie Utrecht werken samen aan vernieuwing van het doelgroepenvervoer, met aandacht voor het thema eenzaamheid. Daarnaast ondersteunen we bewonersinitiatieven als buurtmobiel en boodschappenplus, die laagdrempelig vervoer op buurtniveau organiseren. Daardoor kunnen bewoners vaker de deur uit en tegelijk in contact komen met buurtgenoten (met kennis van de wijk). Ook komt er een Zonnebloemauto naar Utrecht die mensen met een beperking extra vervoersmogelijkheden biedt.

Hulp en contact Eenzaamheid

E-mail

eenzaamheid@utrecht.nl

Telefoon

14 030