Gezond gewicht

Het percentage van kinderen met overgewicht (inclusief obesitas) ligt in Utrecht gemiddeld tussen de 10% en 14%. In sommige wijken is dat zelfs 31%. Overgewicht is een voorspeller voor overgewicht als volwassene. Het is ook de oorzaak van een breed scala aan (psychosociale) ziekten. We willen graag dat kinderen gezond en veilig opgroeien. Door tijdig te signaleren en interventies in te zetten valt er gezondheidswinst te behalen.

Meer focus door samenwerking

Samen met meer dan 48 organisaties en meer dan 150 partners heeft Utrecht gekozen voor 4 focuspunten waar we ons de komende jaren op richten.

  • Gezond speciaal onderwijs
    Ambitie: de school en thuisomgeving van leerlingen op het speciaal onderwijs stimuleren gezond gewicht.
  • Opvoeden doe je samen
    Ambitie: ouders praten met andere ouders en professionals over (op)voeding.
  • Multidisciplinaire aanpak van overgewicht
    Ambitie: een passend aanbod voor kinderen met overgewicht en hun gezin. Hierbij kunnen zij gebruik maken van een effectieve en efficiënte multidisciplinaire aanpak.
  • Stimulerende leefomgeving
    Ambitie: de stad, wijk en publieke omgeving zijn zo ingericht dat ze gezond gedrag aanmoedigen.

Samenwerkingsverband Gezond Gewicht Utrechtse Jeugd

Landelijke en Utrechtse welzijns-, sport-, en onderwijs en zorgorganisaties, zzp-ers, ouders en vrijwilligers werken samen aan de aanpak Gezond Gewicht Utrechtse Jeugd. Zie hieronder welke organisaties de aanpak steunen en mee uitvoeren. Wilt u zelf ook aansluiten bij een van de focuspunten? Mail dan naar volksgezondheid@utrecht.nl en vermeld ‘Aanpak gezond gewicht Utrechtse jeugd’

Bekijk de aanpak Samenwerkingsverband Gezond Gewicht Utrechtse Jeugd (pdf op website met stukken gemeenteraad, 3,37 MB)

Feiten en cijfers overgewicht en obesitas bij kinderen in Utrecht


Wat zijn gezondheidsrisico’s van overgewicht en obesitas?

  • Psychisch : gepest worden, negatief zelfbeeld, depressie.
  • Lichamelijk: beperking bij alledaagse activiteiten, grotere kans op ontwikkelen van aandoeningen (op latere leeftijd) zoals diabetes, diverse soorten kanker, gewrichtsklachten, hart- en vaatziekten.

Zo staan Utrechtse kinderen ervoor

In Utrecht hebben circa 4.300 kinderen tussen 2 en 11 jaar overgewicht. Daarvan hebben 825 kinderen obesitas. Van de 10- en 11-jarige Utrechtse kinderen (2019) op het regulier basisonderwijs heeft 14 procent overgewicht. Dit percentage is sinds 2013 ongeveer gelijk. Binnen de stad bestaan duidelijke verschillen in het percentage kinderen met overgewicht.

De tabellen en afbeeldingen hieronder geven overgewicht bij kinderen op de vaste contactmomenten met de Jeugdgezondheidszorg. Dat is bij 2 jaar; bij 3 jaar en 9 maanden; in groep 2 (5/6 jaar) en in groep 7 (10/11 jaar).

Opleidingsniveau van ouders

Achterliggende factoren die samenhangen met het opleidingsniveau van ouders, spelen een rol bij het voorkomen van overgewicht bij kinderen.
 

Type onderwijs kind

Kinderen op het speciaal (basis)onderwijs hebben 2x vaker overgewicht en 3x vaker obesitas dan kinderen in het reguliere basisonderwijs.

Migratieachtergrond

  • Kinderen met een Marokkaanse of Turkse migratieachtergrond hebben vaker overgewicht. Dit verschil is al zichtbaar bij kinderen van 2 jaar en wordt groter naarmate kinderen ouder zijn.
  • Overgewicht komt minder voor bij kinderen van wie allebei de ouders in Nederland zijn geboren.

Percentage 10/11-jarigen met overgewicht

Overgewicht vanaf de peuterleeftijd komt vaker voor in Overvecht, Kanaleneiland, Transwijk, Nieuw Hoograven, Bokkenbuurt en Zuilen-noord en –oost. Voor 10- en 11-jarigen geldt dat ook kinderen die wonen in Ondiep, 2e Daalsebuurt, Lombok, Leidsche weg of Leidsche Rijn Centrum vaker te zwaar zijn.

Achterliggende factoren

Achterliggende factoren spelen een rol bij het voorkomen en verminderen van overgewicht. Kennis, gezondheidsvaardigheden en middelen zijn bepalend of je in staat bent om gezonde keuzes te maken rond (op)voeding en bewegen. Deze factoren hangen samen met het opleidingsniveau van de ouders.

Armoede bijvoorbeeld speelt een belangrijke rol omdat minder financiële middelen kan leiden tot stress. Stress heeft invloed op het kunnen maken van gezonde keuzes, zoals bij (op)voeding, voorbeeldgedrag, voeding en bewegen. 20% van de kinderen die in armoede leven, heeft overgewicht (bron NJi).

Daarnaast hebben de fysieke en de voedselomgeving invloed op het ontwikkelen van een gezond gewicht. Een klein percentage van de kinderen heeft overgewicht vanwege medische redenen.

In Utrecht werken we op verschillende manieren aan achterliggende factoren. In de nota ‘Gezondheid voor Iedereen’ 2019-2023 leest u meer over: gezond rondkomen, gezonde leefomgeving, psychische gezondheid en gezond en veilig opgroeien.

Combinatie van bouwstenen draagt bij aan gezond gewicht

Een combinatie van 'bouwstenen' draagt bij aan een gezond gewicht. De bouwstenen voor kinderen en jongeren zijn onder te verdelen in gezin, (sociale) omgeving en school. Voorbeelden hiervan zijn: iemands zelfbeeld, psychosociale factoren, voldoende slaap, gezonde voeding, voldoende beweging en de inrichting van leefomgeving. Afzonderlijke programma’s dragen volgens onderzoek bij aan een gezond gewicht. Het combineren en samenvoegen van verschillende bouwstenen is echter het meest effectief.

Meer informatie

Wilt u meer inzicht in de gezondheidscijfers van de Utrechtse jeugd? Kijk dan op Volksgezondheidsmonitor.nl.

Benieuwd naar de ambities van JOGG voor 2020-2025? Kijk op: Jongerenopgezondgewicht.nl

Meer informatie over het gezondheidsbeleid van Utrecht in de nota ‘Gezondheid voor Iedereen’ 2019-2023: www.omgevingsvisie.utrecht.nl

Percentage kinderen met overgewicht (inclusief obesitas), naar opleidingsniveau van de ouders en leeftijd van het kind
Opleidingsniveau ouders2 jaar5-6 jaar10-11 jaar
basisonderwijs/VMBO12%22%34%
havo/vwo/mbo12%18%28%
hbo/wo9%6%7%
Percentage kinderen met overgewicht (inclusief obesitas) of obesitas, naar type onderwijs en leeftijd van het kind
Type onderwijs5-6 jaar10-11 jaar5-6 jaar10-11 jaar
regulier onderwijs9%          14%  2%  3%
speciaal basisonderwijs18%    40%6%    14%
speciaal onderwijs

20%   

28%   6%    9%
Percentage kinderen met overgewicht (inclusief obesitas), naar migratieachtergrond en leeftijd van het kind
Migratieachtergrond2 jaar3 jaar en 9 maanden10-11 jaar
geen9%9%12%
Marokkaans13%20%18%
Turks12%18%43%

Percentage kinderen met overgewicht, naar leeftijd en subwijk (JGZ 2015 t/m 2019)

Wijk Subwijk Percentage Afwijking ten opzichte van het gemiddelde
West Oog in al,  Welgelegen 8% lager
  Lombok, Leidsche weg 20% hoger
  Nieuw Engeland, Schepenbuurt 15%  
Noordwest Pijlsweerd 17%  
  Ondiep, 2e Daalsebuurt 21% hoger
  Zuilen-west 18%  
 

Zuilen-noord en -oost

23% hoger
Overvecht Taagdreef, Wolgadreef 28% hoger
  Zamenhofdreef, Neckardreef 34% hoger
  Vechtzoom, Klopvaart 30% hoger
  Zambesidreef, Tigrisdreef 31% hoger
Noordoost Votulast 7% lager
  Tuindorp, Voordorp 5% lager
  Wittevrouwen, Zeeheldenbuurt 3% lager
Oost Oudwijk, Buiten Wittevrouwen -  
  Abstede Gansstraat 14%  
  Wilhelminapark Rijnsweerd 5% lager
Binnenstad Binnenstad city- en winkelgebied -  
  Binnenstad woongebied 6% lager
Zuid Lunetten 11% lager
  Oud Hoograven, Tolsteeg 6% lager
  Nieuw Hoograven, Bokkenbuurt 25% hoger
Zuidwest Dichterswijk, Rivierenbuurt 14%  
  Transwijk 24% hoger
  Kanaleneiland 30% hoger
Leidsche Rijn Terwijde, De Wetering 11% lager
  Het Zand 13%  
  Leidsche Rijn Centrum e.o. 24% hoger
  Parkwijk, Langerak 11% lager
  Leidsche Rijn-Zuid -  
Vleuten-De Meern Vleuten, Haarzuilens 9% lager
  Veldhuizen, Vleuterweide 10% lager
  De Meern 9% lager
  Rijnenburg -  

Hulp en contact Gezond gewicht

Telefoon

14 030

E-mail

volksgezondheid@utrecht.nl